ترس از شکست در روانشناسی

ترس از شکست، دیدگاهی رایج و مخرب است که می‌تواند تاثیر منفی قابل توجهی بر زندگی افراد داشته باشد. این ترس، فرد را از تلاش برای رسیدن به اهدافش باز می‌دارد و او را در چرخه‌ای از تردید، اضطراب و عدم اقدام گرفتار می‌کند. افراد گرفتار در طرحواره ترس از شکست، غالباً کمال‌گرا بوده و از اشتباه کردن وحشت دارند. آنها شکست را معادل بی‌ارزشی و ناتوانی می‌دانند و از قضاوت و سرزنش دیگران در هراس هستند.

به گزارش پایگاه خبری سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران، برای درک بهتر ترس از شکست در روانشناسی، به نظریه پروفسور مارتین کاوینگتون از دانشگاه کالیفرنیا می‌پردازیم. به گفته او، یکی از راه‌های حفظ عزت نفس، باور به شایستگی و متقاعد کردن دیگران به آن است. از این رو، توانایی در انجام موفقیت‌آمیز کارها برای افزایش عزت نفس حیاتی است. شکست در انجام یک کار به طور ضمنی به این معنی است که ما قادر به انجام آن نبوده و بنابراین شایسته آن نیستیم. از نگاه روانشناسی، افراد که به توانایی‌های خود ایمان ندارند و دچار شکست‌های مکرر شده‌اند، به جای تلاش برای غلبه بر چالش‌ها، به دنبال بهانه‌ها و توجیه یا اتخاذ مکانیزم‌های دفاعی برای فرار از موقعیت می‌روند.

 ترس از شکست در زندگی

ترس از شکست، یکی از مخرب‌ترین و فلج‌کننده‌ترین احساساتی است که گریبان‌گیر انسان می‌شود. اما چه چیزی باعث می‌شود این ترس تا این حد قدرتمند باشد؟ چه چیزی باعث می‌شود که ما را از دنبال کردن رویاها، شروع روابط جدید و ریسک‌پذیری باز دارد؟ ترس از شکست در زندگی فقط به معنای نگرانی از عدم دستیابی به نتیجه دلخواه در یک پروژه یا ایده بزرگ مانند ورشکستگی، شکست در ازدواج یا اخراج شدن از کار نیست. این‌ها اضطراب‌های رایجی هستند که همه افراد در هنگام تصمیم‌گیری یا دنبال کردن اهداف خود تجربه می‌کنند. برای درک مفهوم ترس از شکست در زندگی باید کوچکتر فکر کنید.

ترس از شکست، ترس از انجام یک اشتباه کوچک، شکست خوردن یا تحقیر شدن در مقابل دیگران است. ترس از ندانستن پاسخ، فراموش کردن نام یا حتی اعتراف به اینکه چیزی را در مقابل دیگران متوجه نمی‌شوید. افراد این ترس را در موقعیت‌های خاص مانند سخنرانی در جمع تجربه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است با هر تصمیم کوچکی که نیاز دارند آن را تجربه کنند. مهم‌تر از همه، ترس باعث از دست رفتن اعتماد به نفس شده و شما را از داشتن یک زندگی کامل باز می‌دارد و از خارج شدن از نقطه امن و پیگیری اهداف جلوگیری می‌کند.

طرحواره ترس از شکست

طرحواره ترس از شکست، الگوی ذهنی عمیق و ریشه‌داری است که فرد را متقاعد می‌کند در نهایت شکست خواهد خورد. این افراد معمولاً تصور می‌کنند به اندازه کافی خوب نیستند، استعداد لازم را ندارند و در مواجهه با چالش‌ها تسلیم می‌شوند. ارتباط مستقیمی بین ترس از شکست و ذهن قضاوتگر وجود دارد. این دو عنصر پیوسته در روان انسان می‌توانند تاثیرات مخربی بر زندگی فردی بگذارند.

زمانی که دائماً خود را مورد انتقاد قرار می‌دهیم و بر اشتباهاتمان تمرکز می‌کنیم، به مرور زمان عزت نفس کاهش پیدا کرده و ترس از شکست در ما عمیق‌تر می‌شود. و این چرخه معیوب، پیامدهای منفی زیادی دارد. برای رهایی از طرحواره ترس از شکست و ذهن قضاوتگر، آشنایی با طرحواره کمالگرایی و کمک گرفتن از یک فرد متخصص تاثیر زیادی دارد. به یاد داشته باشید که غلبه بر این مشکلات یک فرایند زمان‌بر بوده و نیاز به صبر و تلاش دارد.

ترس از شکست در ازدواج

ترس از ازدواج، یا گاموفوبیا، هراسی فراتر از تردیدهای عادی پیش از ازدواج است. این ترس، که ریشه در اضطراب دارد، می‌تواند افراد را از ایجاد روابط طولانی‌مدت، تعهد و ازدواج باز دارد. افراد مبتلا به گاموفوبیا ممکن است ترس شدیدی از ازدواج و تعهد داشته باشند، به طوری که این ترس روابط آنها را مختل کرده و مانع از داشتن یک زندگی عادی شود. اگر فکر می‌کنید دچار این مشکل هستید در مرحله اول بهتر است بدانید شما تنها نیستید و با دریافت کمک از افراد متخصص و کاربلد قطعاً با درمان روانشناختی و رفتاری می‌توانید بر این ترس غلبه کرده و روابط سالم و رضایت بخشی داشته باشید.

ترس از شکست و اعتماد به نفس

ترس از شکست و اعتماد به نفس دو عنصر به هم پیوسته و متقابلاً اثرگذار در روان انسان هستند. ترس از شکست احساسی ذاتی و طبیعی است که در وجود هر انسانی ریشه دارد. این ترس، سیگنالی هشدار دهنده است که ما را از خطرات و موقعیت‌های بالقوه آسیب‌زا دور نگه می‌دارد. اما زمانی که این ترس از حد معمول فراتر رود و به هراسی فلج‌کننده تبدیل شود، می‌تواند به مانعی بزرگ در مسیر موفقیت و پیشرفت تبدیل شود.

اعتماد به نفس در نقطه مقابل این طیف قرار دارد. این حس، باور عمیق به توانایی‌ها و استعدادهای فرد را به تصویر می‌کشد. فردی که از اعتماد به نفس بالایی برخوردار است، با شجاعت به مقابله با چالش‌ها می‌رود، از شکست نمی‌هراسد و موفقیت را در دسترس خود می‌بیند. ترس از شکست اعتماد به نفس را از بین برده و دائماً منتظر نتیجه منفی می‌مانیم این به مرور زمان باعث کاهش اعتماد به نفس و ضعف عزت نفس می‌گردد.

راه های مقابله با ترس از شکست

ترس از شکست، کابوسی آشنا برای بسیاری از افراد است که سایه سنگین خود را بر جنبه‌های مختلف زندگی از جمله شغل، روابط و عزت نفس می‌گستراند. این ترس، ریشه در عوامل متعددی مانند کمال‌گرایی، اضطراب و تجربیات منفی گذشته دارد و می‌تواند منجر به رفتارهایی مانند اجتناب از موقعیت‌های چالش‌برانگیز، به تعویق انداختن وظایف، تعیین اهداف غیرواقعی و حساسیت بیش از حد به انتقاد شود. چگونه ترس از شکست را از بین ببریم؟ این سوالی است که برای افرادی که درگیر ترس از شکست هستند مرتب به وجود می‌آید. راه‌های غلبه بر ترس از شکست بسیار متنوع بوده و برای هر فرد باید با توجه به نوع ترس و میزان آن انتخاب شود.

در ادامه، به برخی از راه‌های مقابله با ترس از شکست می‌پردازیم:

۱. شناسایی ریشه ترس

اولین قدم برای غلبه بر هر ترسی، شناخت عواملی است که آن را تحریک می‌کنند. چه موقع بیشتر از شکست می‌ترسید؟ چه شرایطی این ترس را تشدید می‌کند؟ تجربیات منفی گذشته، کمال‌گرایی و اضطراب از مهم‌ترین ریشه‌های ترس از شکست محسوب می‌شوند.

۲. درک ماهیت شکست

شکست بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند یادگیری و رشد است. هیچ کس در همه چیز موفق نیست و همه ما در مقطعی از زندگی خود شکست را تجربه خواهیم کرد. بهتر است بدانید:

• شکست به معنای ناتوانی نیست.
• شکست می‌تواند شما را قوی‌تر کند.
• شکست فرصت‌های جدیدی را به وجود می‌آورد.

۳. تغییر طرز تفکر

افکار منفی مانند ناتوانی و بی‌ارزشی می‌توانند ترس از شکست را تشدید کنند. جایگزین کردن این افکار با افکار مثبت و واقع‌بینانه گامی اساسی در جهت غلبه بر این ترس است. در واقع درمان کمالگرایی، تقویت باور به نقاط قوت و توانایی‌های خود و به چالش کشیدن باورهای محدود کننده می‌تواند در این مسیر نتایج بهتری به دست آورید.

۴. غلبه بر ترس با تصور بدترین حالت

مثبت‌اندیشی و خوشبینی فواید زیادی دارد، اما گاهی اوقات لازم است برای رویارویی با چالش‌ها و غلبه بر ترس‌ها نگاهی واقع‌بینانه‌تر به شرایط داشته باشیم. در اینجا است که تمرین تصور بدترین حالت به کمک شما می‌آید. این تمرین در ابتدا کمی متناقض به نظر می‌رسد، اما در واقع ابزاری قدرتمند برای تقویت اعتماد به نفس و افزایش آمادگی برای مقابله با مشکلات است. با تصور بدترین سناریوهای ممکن و برنامه‌ریزی برای غلبه بر آنها می‌توانید اضطراب خود را کاهش دهید و به راه حل‌های خلاقانه دست پیدا کنید.

۵. تعیین اهداف واقع‌بینانه

برخلاف اهداف غیرواقعی و دست‌نیافتنی، تعیین اهدافی که هم چالش‌برانگیز و هم قابل دستیابی باشند به شما کمک می‌کند تا با رسیدن به آنها اعتماد به نفس خود را افزایش داده و بر ترس از شکست غلبه کنید. برای این منظور می‌توانید:

• اهداف خود را به گام‌های کوچک‌تر و قابل کنترل‌تر تقسیم کنید.
• برای هر هدف یک برنامه عملی و زمان‌بندی مشخص تعیین کنید.
• پیشرفت خود را در مسیر رسیدن به اهدافتان رصد کنید.

۶. تمرکز بر پیشرفت

به جای اینکه فقط بر شکست‌های خود تمرکز کنید، به پیشرفت‌هایتان نیز توجه داشته باشید. هر قدم مثبتی، به هر اندازه که کوچک باشد، نشان‌دهنده حرکت شما به سوی موفقیت است. می‌توانید یک دفترچه خاطرات پیشرفت تهیه کنید و در آن دستاوردهای خود را یادداشت نمایید. این موضوع به افزایش عزت نفس شما هم کمک می‌کند.

۷. غلبه بر تنبلی

تنبلی و ترس از شکست با یکدیگر ارتباط داشته و ترس از شکست منجر به عدم انگیزه می‌شود. این موضوع منجر به تنبلی و به تعویق انداختن کارها می‌شود. پس یادگیری غلبه بر تنبلی یک راه برای مقابله با ترس از شکست است.

علل ترس از شکست

ترس از شکست، کابوسی آشنا است که بر جنبه‌های مختلف زندگی از جمله شغل، روابط و عزت نفس اثر می‌گذارد. این ترس ریشه در عوامل متعددی دارد که در ادامه به بررسی هر کدام از آنها می‌پردازیم:

• وراثت یا ژنتیک
• محیط و یادگیری
• تجربیات منفی و آسیب‌زا
• سایر فوبیاهامانند ترس از مدرسه
• عزت نفس پایین
• اضطراب و افکار منفی و فاجعه‌بار در مورد عواقب شکست

علائم ترس از شکست

ترس از شکست، درون همه افراد وجود دارد. اما زمانی که این ترس از حد ممکن فراتر رود، بر بخش‌های مختلف زندگی تاثیرات منفی می‌گذارد. در ادامه به بررسی علائم ترس از شکست که شایع‌تر هستند می‌پردازیم:

• اجتناب از موقعیت‌های چالش برانگیز و محدود شدن فرصت‌ها و تجربیات جدید در زندگی
• اضطراب و پریشانی بیش از حد مانند تپش قلب، تنفس سریع، تعریق، لرزش و احساس تهوع
• کمال گرایی و در نتیجه تعویق انداختن کارها و صرف زمان و انرژی زیاد برای جزئیات کم اهمیت
• عزت نفس پایین و ترس از قضاوت و سرزنش شدن توسط دیگران
• افکار منفی و خود سرزنشگری و تصور بدترین سناریوها قبل از شکست
• مشکلات در روابط و دوری از صمیمیت با دیگران و طرد شدن و مورد قضاوت قرار گرفتن
• افسردگی و اضطراب و تجربه افکار خودکشی

نتیجه‌ گیری

ترس از شکست یک احساس طبیعی و رایج است با این حال اگر این ترس بر زندگی شما تاثیر گذاشته و مانع از رسیدن به اهدافتان شده، ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل اساسی مانند اختلال اضطرابی باشد. بهترین راه حل برای مواجهه با این مشکل پیدا کردن علل و ریشه ترس و در نهایت انتخاب راهکارهای مناسب مانند تغییر سبک زندگی، استفاده از تکنیک‌های مقابله‌ای و مطالعه منابع علمی برای درمان است.

انتهای پیام