چنگال کمالگرایی، در دنیایی که به دنبال بینقص بودن و بهترین بودن هستیم، مانند یک بت پنهان در تار و پود زندگی افراد ریشه دوانده و میتواند آنها را در گناهی عمیق فرو ببرد. در پاسخ به این سوال که چرا تلاش برای بینقص بودن ما را غرق در گناه میکند، باید بگوییم افراد گرفتار در این تله همیشه احساس ناکافی بودن میکنند و به همین سبب مدام به سمت ناامیدی، اضطراب و حتی گناه سوق پیدا میکنند.
به گزارش پایگاه خبری سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران، کمال، توصیف فوقالعادهای برای خداوند است و برای ما به عنوان انسان، دستنیافتنی است. پس از درک معنای کمال به طور عملی و شخصی، متوجه خواهیم شد که از کمال فاصله زیادی داریم. درک این موضوع برای افراد کمالگرا سخت است.
اگر بخواهیم به شکل دقیقتر بگوییم کمالگرایی چیست؟ باید بگوییم کمالگرایی خصیصهای است که زندگی را به یک ابهام بیپایان در مورد دستاوردها یا ظاهر تبدیل میکند. زمانی که کمالگرایی سالم باشد، شما را به سمت غلبه بر ناملایمات و رسیدن به موفقیت سوق میدهد.
اما زمانی که در چنگال کمالگرایی ناسالم اسیر شده باشیم، مسیری سریع و پایدار برای ناراحتی به وجود می آید. افرادی که در طرحواره کمالگرایی گرفتار شدهاند، ادعا و آرزوی موفقیت دارند، اما بیشتر بر اجتناب از شکست تمرکز میکنند. معمولاً این افراد به عشق بیقید و شرط اعتقادی ندارند و انتظار دارند محبت و تأیید دیگران به عملکرد بیعیب و نقص آنها وابسته است.
ریشه کمالگرایی
کمالگرایی، تمایلی وسواسی به انجام بینقص کارها و تعیین استانداردهای غیر واقعی، ریشه در اعماق وجود انسان دارد. درک عمیقتر این طرز فکر پیچیده، به ما در رهایی از چنگال آن و کمال گرا نبودن و رسیدن به آرامش و شادی واقعی کمک میکند.
در این بخش به بررسی ریشه کمالگرایی و علل زمینهساز آن میپردازیم:
ترسهای درونی
ترس از شکست، قضاوت و عدم تأیید دیگران از پررنگترین دلایل اصلی کمالگرایی است. این ترسها در تجربیات دوران کودکی، عزت نفس پایین و احساس بیکفایتی نهفته است.
انتظارات غیر واقعی
داشتن والدینی با انتظارات غیرقابل دسترس و محیطی پر رقابت میتواند زمینه را برای شکلگیری کمالگرایی فراهم کند. در چنین شرایطی، فرد برای جلب رضایت و تأیید، در تلاش دائمی برای کامل بودن گرفتار میشود.
نیاز به کنترل
برخی افراد به دلیل ترس از عدم کنترل و احساس ناامنی، به کمالگرایی پناه میبرند. آنها با تنظیم استانداردهای غیرقابل دسترس، سعی در کنترل تمام جوانب زندگی خود و جلوگیری از هرگونه اشتباه دارند.
مقایسههای اجتماعی
در عصر حاضر، شبکههای اجتماعی نقشی پررنگ در ترویج کمالگرایی ایفا میکنند. مقایسه دائمی خود با دیگران و نمایش زندگیهای بینقص و غیرواقعی در این فضا، میتواند احساس نقص و ناکافی بودن را در فرد تشدید کرده و او را به تلاش بیوقفه برای رسیدن به کمال سوق دهد.
چرا تلاش برای بینقص بودن ما را غرق در گناه میکند؟
در نگاه اول، کمالگرایی تمایلی ستودنی به انجام بهترین نحو کارها به نظر میرسد. اما در حقیقت، این طرز فکر میتواند تاریکی مطلق را به ارمغان آورده و ما را در دام گناه گرفتار کند.
بهای کمالگرایی بسیار سنگین است، زیرا حس گناه در فرد ریشه دوانده و بار سنگینی از خود سرزنشی و شرمساری را بر دوش میگذارد.
چرا کمالگرایی گناه محسوب میشود؟ چرا تلاش برای بینقص بودن ما را غرق در گناه میکند؟
پاسخ به این سوالات در انگیزههای ما نهفته است. اغلب ریشه کمالگرایی در تلاش برای خودنمایی و جلب توجه دیگران است. ما به جای تمرکز بر رضایت خداوند و خدمت به او، دغدغهمان قضاوت و نظر دیگران میشود.
گرفتار شدن در چنگال کمالگرایی ما را به دام سه گناه میاندازد:
غرور و خودمحوری
کمالگرایان اغلب در تلاشند تا خود را بهتر نشان دهند و تأیید دیگران را جلب کنند. این تمرکز بر خود، ما را از مسیر الهی دور کرده و به خودمحوری و غرور بیش از حد منجر میشود.
عدم توکل بر خدا
این افراد در تلاش طاقتفرسای خود برای رسیدن به استانداردهای غیرقابل دسترس، خداوند را از برنامه و تصمیمات خود دور نگه میدارند. او به جای جستجوی اراده الهی، دنبال خواستهها و اهداف خود بوده و این امر عدم توکل به خدا را به همراه دارد.
ناامیدی و یأس
افراد در مسیر تلاش بیوقفه برای رسیدن به کمال، با شکستها و ناکامیهای متعدد روبرو میشوند. این ناکامیها، احساس ناامیدی و یأس را در آنها تقویت کرده و او را از رحمت و بخشش خداوند غافل میکند.
بهای کمالگرایی در زندگی
کمالگرایی که حس گناه، اضطراب، افسردگی و پوچی را به وجود میآورد. اما اثر کمالگرایی در زندگی فقط به سلامت روان محدود نمیشود. این طرز فکر مخرب، جنبههای مختلف زندگی ما را تحتالشعاع قرار میدهد و مانع از رشد و پیشرفتمان میشود.
برخی از مهمترین پیامدهای منفی کمالگرایی عبارتند از:
- تاثیر بر سلامت روان و ایجاد استرس و اضطراب
- کاهش عزت نفس
- اختلالات خوردن
- تاثیر بر روابط با دیگران و ترس از صمیمیت و ایجاد روابط عمیق
- تاثیر بر کار و تحصیل و ناتوانی در شروع کار و به تعویق انداختن فرصتهای شغلی و تحصیلی
- تاثیر بر سلامت جسمی و ایجاد مشکلات خواب، ضعف سیستم ایمنی به دلیل استرسهای مزمن و دردهای جسمی
چگونه کمالگرا نباشیم؟
کمالگرایی در نگاه اول، تمایلی ستودنی و انجام بهترین نحو کارها به نظر میرسد. اما تلاش برای بینقص بودن ما را غرق در گناه کرده و در تاریکی مطلق و تله خود ویرانگری گرفتار میکند.
بهای کمالگرایی بسیار سنگین بوده و از خود سرزنشی و شرمساری گرفته تا حس ناکافی بودن و اضطراب و افسردگی را بر دوش فرد میگذارد. به همین جهت باید به دنبال رهایی از بند کمالگرایی باشید. خبر خوب این است که فرار از تله کمالگرایی نیاز به تغییر الگوهای فکری و رفتاری و حتی استفاده از ابزارهای مناسب دارد.
در این بخش به چند راهکار کلیدی برای رهایی از بند کمالگرایی اشاره میکنیم:
آگاهی و پذیرش
اولین قدم شناخت و آگاهی از کمالگرایی و تأثیرات منفی آن بر زندگی است. پذیرش خود با تمام نقاط قوت و ضعف، گامی اساسی در مسیر رهایی میباشد.
چالش باورها
باورهای غلط و مخرب در مورد کمال را به چالش بکشید. کمال مطلق یک افسانه است و ما مجبور به بینقص بودن نیستیم.
تمرکز بر فرایند نه نتیجه
به جای وسواس بر روی نتیجه نهایی، بر لذت بردن از مسیر و تلاش برای پیشرفت تمرکز کنید. موفقیت در گرو تلاش مستمر و یادگیری از اشتباهات است.
تمرین خودآگاهی و ذهنآگاهی
حضور در لحظه و تمرکز بر زمان حال به کاهش اضطراب و افکار منفی مرتبط با کمالگرایی کمک میکند. مدیتیشن و … میتواند ابزارهای مفیدی در این مسیر باشد.
خوددوستی و بخشش
با خود مهربان باشید و اشتباهات خود را بپذیرید. درک کنید که با تمام نقصها و ناکامل بودنهایتان، شما ارزشمند و دوستداشتنی هستید.
به یاد داشته باشید که رهایی از چنگال کمالگرایی یک فرایند تدریجی است و نیازمند صبر و تلاش مداوم میباشد. در این مسیر تنها نیستید و بسیاری از افراد با کمالگرایی دست و پنجه نرم میکنند. خود را لایق خوشبختی و آرامش بدانید و با رها کردن کمالگرایی، گامی در جهت رسیدن به زندگی ایدهآل خود بردارید.
نتیجهگیری
گرفتار شدن در چنگال کمالگرایی به این معنا است که فرد فشار زیادی را به خود وارد کرده و در تلاش است تا دیگران را تحت تأثیر قرار دهد. این مسائل موجب میشود تا فرد مدام احساس گناه کرده و به جای توکل بر خدا، در تلاش است تا به تنهایی به هدف و کمال نهایی برسد. به همین جهت اهداف غیر واقعی برای خود مشخص میکند که نتیجه آن اضطراب و استرس بیش از حد میباشد.
انتهای پیام
