چگونه در شرایط بحرانی از سلامت روان خود مراقبت کنیم؟
بحرانها، اعم از حوادث طبیعی، ناآرامیهای اجتماعی، بیماریهای فراگیر یا فشارهای اقتصادی، میتوانند تعادل روانی افراد و جوامع را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهند. در چنین شرایطی، توجه به سلامت روان نهتنها یک ضرورت فردی، بلکه یک مسئولیت اجتماعی محسوب میشود.
به گزارش پایگاه خبری سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران، بحران وضعیتی است که در آن منابع روانی، هیجانی و شناختی فرد با فشارهای شدید و ناگهانی مواجه میشود. تجربه ترس، اضطراب، خشم، ناامیدی و احساس بیکنترلی در چنین شرایطی واکنشی طبیعی است. با این حال، آنچه اهمیت دارد، نحوه مواجهه روانی با بحران و پیشگیری از تبدیل واکنشهای طبیعی به آسیبهای پایدار روانشناختی است. پژوهشها نشان میدهد افرادی که از مهارتهای خودمراقبتی روانی برخوردارند، در برابر بحرانها تابآورتر عمل میکنند.
در این راستا به شرح اقداماتی برای خود مراقبتی روانی میپردازیم:
۱. پذیرش هیجانات؛ نخستین گام سلامت روان:
در شرایط بحرانی، تلاش برای سرکوب هیجانات منفی نهتنها مؤثر نیست، بلکه میتواند به تشدید علائم اضطرابی و افسردگی منجر شود. پذیرش احساساتی مانند ترس، اندوه یا خشم بهعنوان واکنشهایی طبیعی، به فرد کمک میکند تا با خود مهربانتر باشد و از قضاوتهای سختگیرانه نسبت به خود پرهیز کند. روانشناسی معاصر بر این اصل تأکید دارد که پذیرش هیجانی، پیشنیاز تنظیم هیجان است.
۲. مدیریت رصد اخبار و اطلاعات:
دریافت مداوم اخبار منفی، بهویژه از منابع غیرموثق، یکی از عوامل مهم افزایش اضطراب جمعی در بحرانهاست. توصیه میشود زمان مشخصی در روز برای پیگیری اخبار تعیین شود و همچنین از دنبالکردن شایعات و اخبار هیجانبرانگیز در شبکههای اجتماعی پرهیز شود.
منابع رسمی و معتبر بهعنوان مرجع اصلی اطلاعات انتخاب شوند
کنترل ورودی اطلاعات، به معنای بیتفاوتی نیست، بلکه اقدامی آگاهانه برای محافظت از سلامت روان است.
۳. حفظ ساختار زندگی روزمره:
بحرانها اغلب موجب برهمخوردن نظم زندگی میشوند. در چنین شرایطی، ایجاد یا حفظ یک روتین ساده روزانه (مانند ساعات منظم خواب، تغذیه، فعالیت بدنی و استراحت) نقش مهمی در کاهش احساس بیثباتی دارد. مطالعات نشان میدهد ساختارمندی رفتاری میتواند احساس کنترل و امنیت روانی را افزایش دهد.
۴. تقویت ارتباطات اجتماعی امن:
انزوای روانی یکی از پیامدهای پنهان بحرانهاست. گفتوگو با اعضای خانواده، دوستان یا همکاران مورد اعتماد، فرصتی برای تخلیه هیجانی و دریافت حمایت عاطفی فراهم میکند.
حتی در شرایطی که ارتباط حضوری ممکن نیست، ارتباط کلامی یا مجازی معنادار میتواند نقش محافظتی مهمی در برابر فرسودگی روانی ایفا کند.
۵. تمرکز بر حوزه کنترلپذیر:
یکی از منابع اصلی اضطراب در بحران، تمرکز افراطی بر عوامل خارج از کنترل فرد است. رویکردهای شناختی-رفتاری توصیه میکنند که افراد:
- بین «آنچه در کنترل من است» و «آنچه خارج از کنترل من است» تمایز قائل شوند و انرژی روانی خود را صرف اقدامات کوچک اما مؤثر کنند.
- این تغییر تمرکز، احساس ناتوانی را کاهش داده و به افزایش خودکارآمدی منجر میشود.
۶. استفاده بهموقع از خدمات تخصصی روانشناسی:
در صورتی که علائمی مانند اضطراب شدید، اختلال خواب پایدار، حملات پانیک، افکار ناامیدکننده یا افت عملکرد روزمره بیش از چند هفته ادامه یابد، مراجعه به روانشناس یا مشاور امری ضروری است. کمک گرفتن از یک متخصص روانشناسی، نشانه ضعف نیست؛ بلکه تصمیمی مسئولانه در جهت حفظ سلامت فرد و جامعه است.
در پایان باید گفت، بحرانها بخشی اجتنابناپذیر از زندگی فردی و اجتماعی هستند، اما آسیب روانی الزاماً پیامد قطعی آنها نیست. با افزایش آگاهی روانشناختی، تمرین خودمراقبتی و بهرهگیری از حمایتهای تخصصی، میتوان سلامت روان را حتی در دشوارترین شرایط حفظ و تقویت کرد. توجه به سلامت روان در بحران، سرمایهگذاری بلندمدت برای پایداری فردی و انسجام اجتماعی است.
انتهای پیام
